اینجا هستید :
خانه معماری معماری و روشنایی | بخش دوم

معماری و روشنایی | بخش دوم

گران ترین نوع انرژی

گران ترین نوع انرزی، انرژی الکتریسیته ست. حداکثر تلاش مسئولان هر کشوری باید صرفه جویی در این نوع انرژی باشد. افت شدید از تولید تا مصرف با بازدهی حدود سی و سه درصد، بزرگترین مشکل استفاده از این انرژی است. در حالی که مصرف برق در سال ۱۹۹۰ حدود ۱۰۵۰۰ تن وات ساعت بوده است. در سال ۲۰۲۰ به علت نفوذ پذیری آن پیش بینی می شود این مقدار به ۲۴۰۰۰ تن وات . ساعت بالغ شود، رشد ۵۰ درصدی در سی سال گزارش کننده تغییر و تحول در نوع انرژی مصرفی ست. به علت چنین تغییری امروزه در سطح جهان با کاهش استفاده از روشنایی، سیستم های گرمایشی سرمایشی و تهویه مطبوع و هم چنین کنترل مصرف الکتریسیته در کارخانه های صنعتی سعی در کاهش مصرف برق دارند. در ایران اوضاع مصرف انرژی الکتریسیته رضایت بخش نیست. برای به دست دادن تصویر دقیق تری از مصرف انرژی الکتریسیته به تفکیک بخش های مختلف، مقایسه ای بین دو سال ۱۳۸۱ و ۱۳۸۸ در نمودار ۱ انجام شده است. همان گونه که مشاهده می شود، در همه بخش ها افزایش چشمگیری در مصرف برق مشاهده می شود، در کل هفتاد و پنج درصد افزایش مصرف بین سال ۸۱ و ۸۸ مشاهده میشود.

معماری و روشنایی

معماری و روشنایی

با توجه به آنچه گفته شده ، موقعیت ایران از نظر مصرف انرژی برق به نسبت جمعیت در بخش های مختلف اندکی نگران کننده است. از این رو هر چه سریع تر باید به این مهم پرداخت و برای آن فکر عاجلی کرد.

بحث روشنایی، این مهم از لحاظ نظری بیان شود، اما ناگفته پیداست که عمل به مباحث نظری مهم است. علاوه بر آن توجه به این نکته نیز مهم است که روشنایی فقط جزیی از مصرف برق به شمار می آید. متخصصان و آگاهان جامعه، بی شک در دستور کار خود بررسی دیگر موارد را قرار داده یا میدهند. استفاده از انرژی برق، آن هم تولیدشده از منابع فسیلی، باید کاهش یابد. اگر کاهش مصرف این انرژی غیر ممکن باشد. باید تولید آن از منابع غیر فسیلی صورت گیرد. در واقع دو راهبرد مشخص پیش روی ماست؛ یکی تغییر روند تولید و دیگری صرفه جویی در مصرف. برای بررسی تغییر روند تولید باید از چگونگی تولید آن هم در یک سال مبنا – مطلع باشیم، به تولید برق در سال ۲۰۰۰ نگاهی می اندازیم. سه منبع مهم فسیلی دخیل در تولید برق به ترتیب نفت، گاز و زغال سنگ بودند. در این سال ۱۱۲۰ تن وات ساعت انرژی برق از نفت تولید شده است (نمودار ۲)

معماری و روشنایی

معماری و روشنایی

نمودار ۲- تولید برق از راه انرژی فسیلی نفت

در بین کشورهای منتخب، حداکثر تولید برق از نفت توسط کشور ژاپن صورت گرفته است. این مقدار در ایران حدود ۱۱ تن وات ساعت انرژی ست. از گاز نیز حدود ۲۶۷۷ تن وات ساعت انرژی برق تولید شده است. کشور آمریکا بیشترین تولید برق را از گاز طبیعی در سال ۲۰۰۰ داشته است. در کشور ما نیز حدود ۳۲ تن وات ساعت برق از گاز طبیعی استخراج شده است (نمودار ۳)

زغال سنگ نیز منبع طبیعی دیگری ست که قسمت اعظم انرژی الکتریسیته دنیا را تامین می کند. در سال ۲۰۰۰ بیش از ۶۰۰۰ تن وات ساعت انرژی برق از این منبع اخذ شده که بیش از یک سوم آن مربوط به کشور آمریکا بوده است. در ایران به علت کمبود زغال سنگ تولید انرژی الکتریسیته ای از این منبع نداشته ایم. با این توضیحات، مهم است که افزایش تولید انرژی الکتریسیته از طریق انرژی های تجدیدپذیر و نو است. در نمودار تولید انرژی الکتریسیته از راه شکاف هسنه در سال ۲۰۰۰ نمایش داده شده است.

معماری و روشنایی

معماری و روشنایی

نمودار ۳ – تولید برق از طریق گاز طبیعی

معماری و روشنایی

معماری و روشنایی

نمودار ۴ – تولید برق از طریق گاز طبیعیانرژی هسته ای

موانع ایران برای افزایش بازدهی و تعیین سطح حداقل انرژی

مصرف انرژی در ایران روز به روز در حال افزایش است. اگر چنین افزایشی در راه ارتقاء تولید ملی باشد، مشکلی ندارد اما قسمت اعظم آن برای مصرف در بخش های غیر تولیدی باشد با مشکل مواجه خواهیم شد. مطبق ترازنامه انرژی، تدوین شده در وزارت نیرو، سرانه مصرف نفر بین دو سال ۱۳۵۳ و ۱۳۸۷ رشد ۳۵۰ درصدی را ثبت شده است. این مسئله در حالی اتفاق افتاده که دو بخش کشاورزی و صنعت به عنوان بخش های اصلی و نیازمند به انرژی الکتریسیته، چنین رشدی را نداشته اند.

در ایران سه دسته موانع وجود دارند که در افزایش بازدهی انرژی و تعیین سطح حداقلی مصرف اختلال ایجاد می کنند. اولین دسته موانع نهادی اند کم بودن سطح اطلاعات و عدم تجربه کافی، ارتباط ضعیف بین دستگاه های اجرایی، رعایت نکردن حقوق مالکیت های فکری، عدم اعتقاد به ترویج عمومی نحوه مصرف انرژی، مهم ترین آنها هستند. عدم ارتباط نهادها، وزارتخانه ها و ارگان های مختلف تصمیم گیرنده در بخش تولید انرژی با دستگاه های مصرف کننده انرژی و مردم، مانع بزرگ و مخربی ست. کوتاه سخن آنکه درک مناسبی بین این دو سوی اصلی و مهم پاره خط انرژی وجودندارد. مسئولان نیز آن گونه که شایسته است، این چالش مهم را حس نکرده اند. مصرف کننده ها هر گونه که می خواهند مصرف می کنند و تولیدکننده ها هر اندازه که نیاز باشد تولید می کنند. هم مصرف بی رویه و هم نیاز کاذبست. قیمت اندک انرژی و پرداخت یارانه سرگردان در بی هدفی موجب چنین بحرانی شده است. انتظار می رود که قوای مجریه و مقننه در این زمینه با تدوین قوانین درست و اجرای کامل آن کوشا و تعیین کننده باشند. بحران های متمادی انرژی که در سال های بعد از ۱۹۷۰ خود را نشان دادند. موجب توجه گسترده ممالک غربی به برنامه ریزی، تولید و مصرف انرژی شد و در این راستا چنین موانعی را با آموزش کافی از سر راه خود برداشتند. با حدود سی سال تاخیر این گونه نیازها در کشوری مثل ایران نمایان شد، اما برنامه جدی برای حذف آنها اندیشیده نشده است. در حال حاضر نبودن استانداردهای مصرف انرژی، و عدم اطلاع رسانی کافی از طریق رسانه های جمعی مشکل را حادتر کرده است.

دسته بعدی موانع، عدم اشراف و آگاهی در مورد ساخت و کاربرد تجهیزات جدیدی ست که به کمک فناوری نو موجب افزایش بازدهی و تحقق سطح حداقلی مصرف شده اند. این الزام وجود دارد که از تجهیزات جدید با ساخت داخلی یا با واردات آنها استفاده کرد. اگرچه تحقق این هدف به سرمایه گذاری اولیه نیازمند است، لیکن بعد از مدتی کوتاه، بازگشت سرمایه را شاهد خواهیم بود. در این مورد متاسفانه دانشگاهها دچار رکود و سستی شده اند. ارتباط تنگاتنگ صنعت با دانشگاه به خوبی می تواند موانع را از سر راه بردارد و حتی تولید ثروت از راه صادرات انرژی را موجب شود. دولت باید بپذیرد که استفاده از تجهیزات مناسب و نو به پرداخت هزینه بیشتر بستگی دارد. شاید یکی از راههای هدفمند کردن یارانه های سوخت آن باشد که قیمت سوخت را واقعی اما یارانه را صرف خرید تجهیزات مناسب از طریق کمک به مردم چه در بخش خصوصی و چه در بخش عمومی کرد. به این ترتیب مردم آرام آرام به استفاده از این تجهیزات عادت می کنند. از طرف دیگر روش های تشویقی نیز اهرم های مناسبی به جای پرداخت یارانه می باشند که باید به موقع و با ساز و کاری دقیق از آنها استفاده کرد. در این بین نکته قابل توجه آن است که در ایران یارانه ها به بخش های خدماتی تعلق می گیرند که در اقتصاد نه تنها نقش موثری ندارند، بلکه نقش آنها منفی ست. در هر صورت موانع را باید یکی پس از دیگری از سر راه برداشت تا آینده ای در خور مردم کشورمان مهیا شود.

 


 

 

درباره نویسنده

علیرضا شکوری معماري چيزي نيست كه در ذهن منتقد باشد معماري در مورد زندگي واقعي است، درباره مردم است، درباره مسكن دادن به مردم و تأمين نيازهاي ايشان است
بعدی
قبلی

هنوز دیدگاهی منتشر نشده است

  • سلام ،خوش آمدید , مهمان